Het bewijs lezen: de dots en de niveaus

De stippen tonen hoeveel we weten over een compound, niet hoe goed iets is. Hoe de vijf niveaus te lezen.

Peptalis: voor laboratoriumonderzoek. Niet voor humaan gebruik.

Op de database staat bij elke peptide een rij stippen, van één tot vijf. Het is verleidelijk om die te lezen als een rapportcijfer: meer stippen is beter. Zo zijn ze niet bedoeld. De stippen tonen hoeveel onderzoek er naar een compound is gedaan, dus hoeveel we weten, en niet hoe goed of hoe wenselijk iets is. Hoe de schaal is opgebouwd, en hoe die te lezen valt, staat hieronder.

De ladder onder de stippen

De eerste crash course liet een bewijsladder zien. Onderzoek bouwt op in tredes: van een hypothese, naar onderzoek in cellen (in vitro), naar onderzoek in een levend organisme (in vivo), en ten slotte naar onderzoek bij mensen.

Elke trede hoger betekent meer zekerheid. En lang niet alles haalt de bovenste trede.

De stippen zijn die ladder, fijner gemaakt. Ze splitsen vooral de bovenste trede, onderzoek bij mensen, verder uit, omdat dáár het verschil zit tussen één klein signaal en breed, herhaald onderzoek.

Kern. De stippen zijn geen rapportcijfer, maar een fijnere weergave van de bewijsladder. Ze splitsen vooral het onderzoek bij mensen verder uit.

De vijf niveaus

De schaal heeft vijf niveaus. Elk niveau beschrijft de staat van het bewijs, met een korte, vaste uitleg.

Eén stip · Vroeg onderzoek. De eerste verkenning: een hypothese, getoetst in cellen of in theorie. Nog geen onderzoek in levende organismen.

Twee stippen · Preklinische basis. Meerdere studies in cellen en in dieren wijzen dezelfde kant op. Onderzoek bij mensen is er nog niet.

Drie stippen · Eerste humaan signaal. Naast het preklinische werk is er een eerste gegeven uit mensen: klein, of nog zonder vaste opzet. Een begin, geen bevestiging.

Vier stippen · Opkomend humaan onderzoek. Minstens één opgezette studie waarin mensen het compound kregen, met gestructureerde uitkomsten. Het humane onderzoek komt op gang.

Vijf stippen · Uitgebreid klinisch onderzocht. In mensen breed onderzocht, in meerdere onafhankelijke studies. Het verst onderzochte niveau, het ijkpunt waartegen de rest zich laat lezen.

De sprong die de stippen toevoegen, zit tussen niveau 2 en 5. Daar wordt zichtbaar of er al mensen bij betrokken zijn, en hoe stevig dat menselijke onderzoek is.

Kern. Elk niveau beschrijft de staat van het bewijs, niet de waarde van een compound. Het verschil tussen twee en vijf stippen zit in de mate waarin mensen betrokken zijn.

Waarom vijf stippen niet “bewezen” betekent

Dit is waar het om gaat. Vijf stippen betekent “het meest onderzocht”, niet “het werkt” of “het is goedgekeurd”.

Het hoogste niveau bevat compounds die uitgebreid in mensen zijn bestudeerd. Sommige daarvan dragen een positief resultaat; andere zijn juist breed onderzocht zónder dat een effect is aangetoond. Het label beschrijft het volume van het onderzoek, niet de uitkomst.

Twee dingen volgen daaruit, en ze gelden allebei tegelijk. Bij twijfel houdt Peptalis het lagere niveau aan: liever te voorzichtig dan te stellig. En een laag niveau is geen afkeuring: het betekent dat er nog weinig onderzoek is, niet dat iets is weerlegd.

Kern. De stippen zijn een kaart van hoe ver het onderzoek staat, niet een oordeel over hoe goed iets is. Hoeveel we weten, niet hoe wenselijk het is.

Hoe de stippen te lezen zijn

Bij het lezen van een compound-pagina werken de stippen als een kompas. In één oogopslag is zichtbaar of iets een vroege hypothese is of door breed mensonderzoek wordt gedragen.

Wie verder leest, vindt onder de stippen de details: de studies, het mechanisme en de openstaande vragen. De stippen vertellen waar op de ladder een compound staat; de tekst eronder vertelt het verhaal.

Verder lezen

De eerste crash course legt de bewijsladder onder deze schaal uit; de tweede legt uit waarom het bewijs bij veel peptiden schaars blijft.

Crash Course Peptiden →Waarom goed peptidenonderzoek schaars is →

Dit artikel legt het bewijs-classificatiesysteem uit en doet geen uitspraken over effecten bij mens of dier.

Compounds in dit artikel

Uitsluitend voor laboratoriumonderzoek. Niet voor humaan gebruik.