Semax

Overzicht

Semax is een synthetisch heptapeptide, afgeleid van het N-terminale fragment (4-10) van het adrenocorticotrope hormoon (ACTH). Het werd oorspronkelijk in Rusland ontwikkeld, waar het al decennialang wordt onderzocht en klinisch gebruikt. Dat onderscheidt het van veel andere compounds in deze database die nog volledig in de preklinische fase zitten.

Het meest consistent aangetoonde effect van Semax in onderzoek is de stimulatie van BDNF (Brain-Derived Neurotrophic Factor). BDNF is een eiwit dat onmisbaar is voor de groei, overleving en aanpassing van zenuwcellen. Meerdere onafhankelijke studies tonen dat Semax, intranasaal toegediend, de BDNF-niveaus verhoogt in specifieke hersengebieden zoals de hippocampus en het basale voorbrein.

In Rusland is Semax door de autoriteiten geregistreerd voor gebruik bij ischemische beroerte en bij oogzenuwaandoeningen, en het staat op de Russische lijst van vitale en essentiële geneesmiddelen. Er bestaan meerdere humane klinische studies, waarvan enkele een controlegroep of placebovergelijking gebruikten en één in de literatuur als gerandomiseerd is geclassificeerd. Deze studies zijn echter klein, komen vrijwel alle uit één Russische onderzoekstraditie en voldoen niet aan de schaal en methodologie van grote internationale fase III-studies. Het bestaan van humane interventiedata is wetenschappelijk relevant; de beperkte omvang en de afwezigheid van onafhankelijke replicatie zijn dat evenzeer.

Zoals bij veel compounds in dit onderzoeksveld is de bewijsbasis geconcentreerd in specifieke onderzoeksgroepen en regio's, en ontbreken grote gerandomiseerde gecontroleerde studies. De bevindingen zijn wetenschappelijk onderbouwd, maar onafhankelijke internationale replicatie is nodig om ze te consolideren.

Werkingsmechanisme

Semax draait om één centraal eiwit: BDNF. Dat werkt als een soort groeistof voor zenuwcellen: het houdt ze gezond en helpt ze nieuwe verbindingen te vormen. Semax zet de aanmaak van BDNF aan, vooral in twee hersengebieden die belangrijk zijn voor geheugen en aandacht: de hippocampus en het basale voorbrein.

BDNF-stimulatie

• Bindt met hoge affiniteit aan specifieke receptoren in het basale voorbrein (KD ≈ 2,4 nM)
• Verhoogt de BDNF-eiwitniveaus snel na intranasale toediening in hippocampus en basaal voorbrein
• Stimuleert tegelijk de activering van trkB (de primaire BDNF-receptor), wat de signaleringscascade versterkt

Neurotrofine-genexpressie

• Verhoogt de BDNF-genexpressie in hippocampus, hersenstam en cerebellum
• Verhoogt de NGF-genexpressie (Nerve Growth Factor) in de hippocampus
• Regio-specifieke effecten: niet alle hersengebieden reageren gelijk

Monoamine- en gedragseffecten

• Normaliseert biogene amineniveaus in diermodellen na chemische verstoring
• Vermindert angstgerelateerd gedrag in stressmodellen
• Verbetert leer- en geheugenprestaties in geconditioneerde vermijdingsmodellen

Onderzoeksbevindingen

• In diermodellen verhoogt intranasale toediening van Semax de BDNF-eiwitniveaus in de hippocampus en het basale voorbrein, een bevinding die in meerdere onafhankelijke onderzoeksgroepen is gerepliceerd
• In een klinische studie bij 110 beroertepatiënten (niet-gerandomiseerd) verhoogde Semax de plasma-BDNF-niveaus en ging het gepaard met een verbeterde Barthel-index
• In een resting-state-fMRI-studie bij 52 gezonde deelnemers werden veranderingen in de functionele connectiviteit van de amygdala gemeten na toediening van Semax
• In diermodellen verbeterde Semax de leer- en geheugenprestaties consistent bij intranasale toediening
• Semax is in Rusland door de autoriteiten geregistreerd voor ischemische beroerte en cognitieve stoornissen, wat de maturiteit van het Russische klinische onderzoeksprogramma reflecteert

In-vitro en moleculaire bevindingen

• Specifieke receptorbinding in het basale voorbrein (KD ≈ 2,4 nM)
• Snelle upregulatie van BDNF- en trkB-mRNA in hippocampale en gliale celculturen
• Bescherming van neuronale en endotheliale cellen tegen kopergeïnduceerde toxiciteit

Diermodelbevindingen

• Verhoogde BDNF-niveaus in hippocampus, basaal voorbrein, hersenstam en cerebellum
• Verbeterde cognitieve prestaties in geconditioneerde vermijdings- en doolhofmodellen
• Normalisering van circadiaan ritme en locomotorische activiteit na chronische toediening
• Verminderde angst en verbeterd leervermogen na vroeg-neonatale farmacologische verstoring

Humane bevindingen

• In een klinische studie bij 110 beroertepatiënten verhoogde Semax de plasma-BDNF-niveaus en ging het gepaard met een verbeterde Barthel-index, een maat voor zelfredzaamheid (Gusev 2018). De studie had geen gerandomiseerde placebocontrole.
• In twee oudere gecontroleerde klinische studies werd Semax onderzocht bij acute ischemische beroerte (30 patiënten met een controlegroep van 80) en bij oogzenuwaandoeningen (met een controlegroep en verschillende toedieningsroutes); beide rapporteerden gunstige effecten op het herstel.
• In een als gerandomiseerd geclassificeerde studie bij 27 patiënten met motorneuronziekte verbeterde Semax de gerapporteerde kwaliteit van leven, maar niet het beloop van de ziekte zelf.
• In een resting-state-fMRI-studie bij 52 gezonde deelnemers, met placebovergelijking, werden veranderingen gemeten in de functionele connectiviteit van de amygdala na toediening van Semax.
• Semax is in Rusland geregistreerd voor beroerterevalidatie en oogzenuwaandoeningen en staat op de nationale lijst van essentiële geneesmiddelen.
• Detectie in gesmokkelde farmaceutische preparaten in Europa (Sciensano, België) wijst op gebruik buiten een klinische of onderzoekscontext.

Onderzoekscontext

Het Russische registratieprogramma omvat humane interventiedata bij beroertepatiënten, een serieus startpunt. Enkele van deze studies gebruikten een controlegroep of placebovergelijking, en één is in de literatuur als gerandomiseerd geclassificeerd. Toch komen ze vrijwel alle uit één onderzoekstraditie, zijn ze klein van opzet, en ontbreekt brede internationale replicatie. Grote gerandomiseerde studies naar moderne internationale standaard zijn niet gepubliceerd.

De BDNF-stimulatie is het meest solide aangetoonde effect van Semax en biedt een plausibel biologisch mechanisme voor de gerapporteerde cognitieve effecten. BDNF speelt een centrale rol in synaptische plasticiteit, het vermogen van de hersenen om zich aan te passen. Dat mechanisme wordt breed onderzocht in de context van neurodegeneratieve aandoeningen.

Een eerlijk punt in het profiel: Semax is aangetroffen in gesmokkelde preparaten in Europa (Sciensano, België, 2020). Dezelfde analyse stelt vast dat Semax en Selank geen klinische trials naar westerse maatstaf hebben afgerond. Dat onderstreept het belang van een zorgvuldige, geïnformeerde benadering en van controleerbare herkomst.

Openstaande vragen

De klinische registratie in Rusland en de beschikbaarheid van humane interventiedata maken Semax een rijker onderzoekssubject dan veel compounds in vroegere fasen. Onafhankelijke internationale replicatie blijft nodig om de bevindingen wetenschappelijk te consolideren.

• Grote gerandomiseerde gecontroleerde trials naar internationale standaard ontbreken; het beschikbare klinische werk is klein van opzet en grotendeels beperkt tot één onderzoekstraditie
• De optimale dosering en toedieningsfrequentie voor verschillende toepassingen zijn niet vastgesteld
• Het langetermijn-risicoprofiel bij mensen is niet systematisch onderzocht
• Het werkingsmechanisme bij mensen is niet direct bevestigd; de BDNF-data komen primair uit diermodellen
• De interactie met bestaande medicatie bij neurologische patiënten is onvoldoende onderzocht
• Onafhankelijke internationale replicatie van de klinische bevindingen is schaars

Onderzoeksvooruitzicht

Onafhankelijke internationale klinische studies, idealiter gerandomiseerd en gecontroleerd, om de Russische bevindingen te valideren

BDNF-modulatie als onderzoeksmechanisme staat breed in de wetenschappelijke belangstelling; Semax is een interessant studiemodel binnen dat veld

Onderzoek naar de rol bij neurodegeneratieve aandoeningen zoals Alzheimer en Parkinson

Verdere ontwikkeling van analytische methoden voor detectie in biologische matrices, relevant voor doping- en forensisch onderzoek

Wetenschappelijke interesse

BDNF-expressie en synaptische plasticiteit

Neuroprotectie bij ischemische hersenschade

Cognitieve functies en leervermogen

Neurotrofine-signalering in veroudering

Specificaties

Referenties

1. [Effectiveness of semax in acute period of hemispheric ischemic stroke]. · Gusev EI, Skvortsova VI, Miasoedov NF, et al. · Zhurnal Nevrologii i Psikhiatrii imeni S.S. Korsakova · 1997
2. [Evaluation of therapeutic effect of new Russian drug semax in optic nerve disease]. · Polunin GS, Nurieva SM, Baiandin DL, et al. · Vestnik Oftalmologii · 2000
3. Rapid induction of neurotrophin mRNAs in rat glial cell cultures by Semax, an adrenocorticotropic hormone analog. · Shadrina MI, Dolotov OV, Grivennikov IA, et al. · Neuroscience Letters · 2001
4. Semax, an analogue of adrenocorticotropin (4-10), binds specifically and increases levels of brain-derived neurotrophic factor protein in rat basal forebrain. · Dolotov OV, Karpenko EA, Seredenina TS, et al. · Journal of Neurochemistry · 2006
5. Semax, an analog of ACTH(4-10) with cognitive effects, regulates BDNF and trkB expression in the rat hippocampus. · Dolotov OV, Karpenko EA, Inozemtseva LS, et al. · Brain Research · 2006
6. Neurotrophin gene expression in rat brain under the action of Semax, an analogue of ACTH 4-10. · Agapova TY, Agniullin YV, Shadrina MI, et al. · Neuroscience Letters · 2007
7. [Chronic partial denervation and quality of life in patients with motor neuron disease treated with semax]. · Serdiuk AV, Levitskii GN, Miasoedov NF, Skvortsova VI. · Zhurnal Nevrologii i Psikhiatrii imeni S.S. Korsakova · 2007
8. Semax, an ACTH4-10 peptide analog with high affinity for copper(II) ion and protective ability against metal induced cell toxicity. · Tabbì G, Magrì A, Giuffrida A, et al. · Journal of Inorganic Biochemistry · 2014
9. The efficacy of semax in the treatment of patients at different stages of ischemic stroke. · Gusev EI, Martynov MY, Kostenko EV, et al. · Zhurnal Nevrologii i Psikhiatrii imeni S.S. Korsakova · 2018
10. Functional Connectomic Approach to Studying Selank and Semax Effects. · Panikratova YR, Vlasova RM, Akhutina TV, Korneev AA, Sinitsyn VE, Pechenkova EV · Dokl Biol Sci · 2020
11. The occurrence of putative cognitive enhancing research peptides in seized pharmaceutical preparations. · Vanhee C, Francotte A, Janvier S, Deconinck E. · Drug Testing and Analysis · 2020
12. Semax, synthetic ACTH(4-10) analogue, attenuates behavioural and neurochemical alterations following early-life fluvoxamine exposure in white rats. · Glazova NY, Manchenko DM, Volodina MA, et al. · Neuropeptides · 2021

Beschikbaarheid

Op voorraad · Batch PEP-SEM-2025-01 · HPLC 99,37 % · vrijgegeven 21 jun 2026

• Semax 10 mg · productpagina met prijs en batch-CoA